Stjórn félagsins var kosin á aðalfundi 2013. Hana skipa:

• Soffía Guðný Guðmundsdóttir, formaður
• Hjalti Snær Ægisson, gjaldkeri
• Gunnvör S. Karlsdóttir, ritari
• Arngrímur Vídalín, meðstjórnandi
• Yelena Sesselja Helgadóttir, meðstjórnandi
• Reynir Þór Eggertsson, meðstjórnandi

Aðalfundur Félags íslenskra fræða verður haldinn í Hannesarholti, Grundarstíg 10, miðvikudaginn 24. apríl kl. 19. Dagskrá aðalfundar verður sem hér segir:

1. Skýrsla stjórnar
2. Reikningar félagsins
3. Stjórnarkjör
4. Önnur mál

Að aðalfundinum loknum, kl. 20, mun Daisy Neijmann halda erindi um íslenskar hernámssögur. Í erindinu verður fjallað um íslenskar hernámssögur fyrr og síðar, hvað einkennir þær, og hvernig íslenskir höfundar hafa farið að því að lýsa þessu stórbrotna tímabili í Íslandssögunni og færa það í bókmenntalegt form í gegnum árin.

Ástandið á Íslandi á tíma seinni heimsstyrjaldar var gjörólíkt þeim hörmungum sem heimsstyrjöldin færði öðrum, og hér á landi hefur áherslan í umfjöllun aðallega verið lögð á þá uppgangstíma sem urðu í kjölfar hernámsins, uppbyggingu nútímasamfélags og stofnun lýðveldis. Hernám Íslands lifði lengi áfram í sögum manna af nýju ríkidæmi og stórbreytingum í þjóðfélagi annars vegar, og af spillingu og „ástandinu“ svokallaða hins vegar. Þó má sjá hér á landi, alveg eins og annars staðar í Evrópu, vaxandi áhuga yngri kynslóða í kjölfar kaldastríðsloka á því að endurtúlka fortíðina og heimstyrjöldina út frá nýjum forsendum. Hér má bæta við að þeim sem upplifðu styrjaldartíma sjálfir fækkar ört. Þar með hverfur seinni heimsstyrjöld úr lifandi minni, og aðgangur yngri kynslóða að persónulegri upplifun hennar: hvernig var að lifa á þessum tíma? Eftir standa skáldsögur.

Tekin verða fyrir nokkur skáldverk frá mismunandi tímabilum og fjallað um birtingarmyndir hernámsins sem finnast þar, hvort og að hvaða leyti íslenskar hernámssögur skera sig úr alþjóðlegri hernámsbókmenntahefð, og hvað þær geta sagt okkur um reynslu Íslendinga af seinni heimsstyrjöld.

Daisy Neijmann starfar við rannsóknir og stundakennslu við Háskóla Íslands. Hún hefur lengi kennt íslensku og íslenskar bókmenntir erlendis, m.a. við University College London og Háskólann í Winnipeg.

Í hléi verður boðið upp á léttar veitingar í tilefni vorkomu. Allir eru velkomnir á erindið.

Þriðja rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á vormisseri 2013 verður haldið miðvikudaginn 20. mars kl. 20 í Hannesarholti, Grundarstíg 10, 101 Reykjavík. Þar mun Guðrún Ása Grímsdóttir halda erindið Landnámsjörð, aðalból og kirkjustaður í Vatnsfirði við Djúp en nýleg bók Guðrúnar fjallar um hinn víðfræga sögustað Vatnsfjörð frá upphafi byggðar til okkar daga. Guðrún lýsir erindinu á þessa leið:

Vatnsfjörður í Ísafirði er ein víðlendasta landnámsjörð á Vestfjörðum. Þar var aðalból Vatnsfirðinga í 400 ár, en í upphafi 16. aldar sló Skálholtbiskup hendi yfir Vatnsfjörð og síðan hafa setið þar um það bil þrjátíu prestar, flestir prófastar. Í erindinu verður getið um nokkra þætti í ævisögu Vatnsfjarðar eftir bókinni Vatnsfjörður í Ísafirði sem kom út haustið 2012 og sagt verður frá tilurð bókarinnar og heimildaleit.

Guðrún Ása Grímsdóttir er rannsóknarprófessor á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum og hefur hún samið ótalmörg fræðirit og greinar. Nánari upplýsingar um bók Guðrúnar um Vatnsfjörð má finna á heimasíðu Vestfirska forlagsins.

Annað rannsóknarkvöld vormisseris 2013 verður haldið miðvikudaginn 27. febrúar kl. 20 í Hannesarholti, Grundarstíg 10, 101 Reykjavík. Þar ræðir Bjarki Karlsson ræða um rím og ýmis álitamál sem því tengist. Bjarki lýsir erindi sínu á þessa leið:

Ásamt ljóðstöfum og fastri hrynjandi er rím þáttur sem getur gert óbundið mál að bundu. Það er fyrirferðarmikið á öllum tímum í íslenskri bragsögu þó að yfirleitt hafi verið í notkun bragarhættir sem krefjast ekki ríms. Rím er þó ekki alltaf eins augljóst hugtak og ætla mætti. Í bragfræði er gerður greinarmunur á innrími og endarími, alrími og hálfrími, aðalhendingum og skothendingum og einnig ein-, tví- og þríliðarími. Rímið hefur verið talið nokkuð áreiðanlegt og stundum verið kallað til vitnisburðar um framburðarbreytingar eða notað við aldursgreiningu.

En rímið er ekki svo einfalt. Stundum er látið reyna á þanþol hlustandans. Áherslulausum orðum er stillt upp í áherslusæti til að þvinga fram rím, eins og þegar ágúst er látinn ríma við á þúst. Samsett orð eru látin ríma í tvennu lagi: Búðardal við brúðarval. Lengd málhljóða verður jafnvel upphafin: finnur rímar við stynur. Svo mætti lengi telja. Ofangreind dæmi eru úr dægurlagatextum en þó er óhefðbundið og sérstakt rím miklu eldra. Þetta verður borið saman og fjallað um tíðni ríms í dægurlagatextum frá 1950 til 2012. Einnig verður kynntur hugbúnaður sem er í smíðum og getur lesið í gegnum stór textasöfn og leitað uppi óvenjulegt rím.

Bjarki Karlsson er doktorsnemi í íslenskri bragfræði og málfræði við Háskóla Íslands. Doktorsrannsókn hans kallast Bundið mál á vestur-norrænu málsvæði á síðari öldum. Hún snýst m.a. um að kanna hrynjandi, ljóðstafi, rím og erindaskipan bundins máls frá 1550 til okkar daga.

Allir velkomnir! Vinsamlegast athugið að rannsóknarkvöldið var fyrir mistök auglýst þann 20. febrúar en rétt dagsetning er 27. febrúar.

Fyrsta rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á vormisseri 2013 verður haldið miðvikudaginn 30. janúar kl. 20 í Hannesarholti, Grundarstíg 10. Þá mun Katelin Parsons, doktorsnemi við HÍ, flytja erindi sem hún nefnir Kóngurinn drekkur kryddað vín: Tvö íslensk matreiðslukver frá 17. öld.

Sautjánda öldin er ekki almennt talin blómaskeið íslenskrar matargerðar, enda fyrst og fremst tengd við súrkál. Hér verður þó enginn þorramatur á boðstólum heldur ljúffeng veisla að dönskum sið: tvö matreiðslukver frá seinni hluta 17. aldar sem færa Íslendingum spennandi nýjungar á borð við hveitibrauðsúpu og ferskt lambakjöt í saffrankrydduðu vínsoði.

Matreiðslukverin tvö hafa lengi legið í gleymsku, að hluta til vegna þess hve efnið hlaut litla athygli þegar skráning þeirra fór fyrst fram. En hvernig heimildir eru þessi uppskriftasöfn, og hvað segja þau okkur um matarmenningu Íslendinga á 17. öld? Eru þau til vitnis um bjartsýni og tilraunamennsku í eldhúsinu, þrá ákveðinna stétta til þess að færa mataræðið í áttina að því sem þekkist hjá heldri mönnum í Norður-Evrópu – eða hreina og eintóma vitfirringu?

Katelin Parsons er þýðandi og doktorsnemi í íslenskum bókmenntum við HÍ. Hún lauk MA-prófi í þýðingafræðum frá sama skóla árið 2010.

Athygli er vakin á nýrri staðsetningu rannsóknarkvölda en þau verða nú haldin í Hannesarholti, Grundarstíg 10 í Þingholtunum. Húsið var byggt 1915 og hýsir nú margvíslega menningarstarfsemi og kaffihús (www.hannesarholt.is). Flutningur þessi er m.a. til að koma til móts við þá félagsmenn sem ferðast með strætisvagni en miðbærinn liggur mun betur við almenningssamgöngum en fyrra húsnæði. Næg bílastæði eru við gamla Verslunarskólann, Bónus á Hallveigarstíg og á Fríkirkjuvegi. Við þökkum ReykjavíkurAkademíunni fyrir samstarfið á liðnu ári og hlökkum til að sjá ykkur á nýjum stað.

Að lokum má geta þess að fréttabréf vormisseris 2013 er komið á vefinn en í því er greint frá dagskrá Félags íslenskra fræða á misserinu.

Miðvikudaginn 12. desember mun Einar Kárason ræða nýútkomna bók sína Skáld, þriðju og síðustu skáldsöguna í þrílógíu sinni um Sturlungaöld, en hann hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2009 fyrir bókina Ofsa í sömu þrílógíu. Einnig mun Einar viðra kenningar sínar um höfund Njálu.

Skáldaskrafið verður miðvikudaginn 12. desember í ReykjavíkurAkademíunni, Hringbraut 121, 4. hæð, kl. 20.

Allir velkomnir!

Þriðja rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á haustmisseri 2012 verður haldið miðvikudaginn 28. nóvember kl. 20 í húsnæði ReykjavíkurAkademíunnar, Hringbraut 121 (4. hæð), 107 Reykjavík. Kristján Árnason, prófessor við Háskóla Íslands, mun þá halda erindi sem hann nefnir „Stíll og bragur í Passíusálmum Hallgríms Péturssonar“.
 

Halldór Laxness segir um Hallgrím Pétursson í „Inngángi að Passíusálmum“ (Vettvángur dagsins 1986), bls. 44: „Óskilgreinanlegur yndisleiki hins fædda snillíngs er alstaðar nálægur í ljóði hans – í myndunum og orðavalinu, áherslunum, hrynjandinni, í því hvernig hann ber túnguna, í því hvernig hann dregur andann – hvort heldur hann finnur til með Jesú eða hinni limalösnu ösnu Barlaams.“ Í erindi sínu mun Kristján leggja út frá þessum orðum og velta fyrir sér bragnotkun Hallgríms, hrynjandi sálmanna, rími og stuðlun.

Kristján Árnason er prófessor í málfræði við íslensku- og menningardeild Háskóla Íslands. Hann stundar m.a. rannsóknir á bragfræði.

Í hléi verða „litlu jólin“ og léttar veitingar í boði félagsins.

Allir velkomnir