Aðalfundur Félags íslenskra fræða verður haldinn miðvikudaginn 25. apríl kl. 19 í ReykjavíkurAkademíunni.
Dagskrá aðalfundar verður sem hér segir:

1. Skýrsla stjórnar
2. Reikningar félagsins
3. Stjórnarkjör
4. Önnur mál

Að aðalfundinum loknum, kl. 20, verður fyrirlestur Rósu Þorsteinsdóttur sem nefnist „Ævintýri - erlend og íslensk, prentuð og sögð“.

Elstu þýðingar á erlendum ævintýrum (í nútímamerkingu þess orðs) yfir á íslensku eru frá 18. öld og Grimmsævintýri var farið að þýða hér nokkrum árum eftir að þau voru fyrst prentuð í Þýskalandi 1812. Sum þessara ævintýra voru síðan hljóðrituð af starfsfólki Árnastofnunar úr munnlegri geymd á 7. og 8. áratug síðustu aldar. Ætlunin er að íhuga vegferð ævintýranna á þessu 200 ára tímabili og athuga hvernig þau aðlagast íslenskri sagnahefð og umhverfi.

Rósa Þorsteinsdóttir lauk BA-prófi í bókasafnsfræði og þjóðfræði frá HÍ og MA-prófi í þjóðfræði frá sama skóla Hún starfar sem rannsóknarlektor á Árnastofnun. Nýútkomin er bók hennar, Sagan upp á hvern mann (2011), sem fjallar um átta íslenska sagnamenn og ævintýri þeirra.

Í hléi verður boðið upp á léttar veitingar í tilefni vorkomu. Allir velkomnir.

Þriðja rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða verður haldið í ReykjavíkurAkademíunni, JL-húsinu, Hringbraut 121, miðvikudaginn 21. mars kl. 20. Þar mun hinn nýbakaði doktor frá Háskóla Íslands, Guðrún Ingólfsdóttir, flytja erindi sem hún nefnir „Í hverri bók er mannsandi.“ Handritasyrpur – bókmenning, þekking og sjálfsmynd karla og kvenna á 18. öld.
 
Meginviðfangsefni doktorsritgerðar Guðrúnar er bókmenning Íslendinga á umbrotatímum í sögu þjóðarinnar. Til að varpa ljósi á hana voru rannsökuð handrit sem geyma fjölþætt efni, sk. handritasyrpur, þar sem einn hugur (skrifari/eigandi) mótar hvert handrit. Litið er á skrifarana eða hönnuðina sem höfunda syrpnanna, þ.e. ytra útlits (t.d. skreytinga), niðurskipanar texta og efnisvals. Einnig er sýnt fram á að syrpurnar vitna um hugarheim skapara sinna og stöðu þeirra í heiminum líkt og önnur höfundarverk.

Ein helsta niðurstaða ritgerðarinnar er sú að þekkingarleit kvenna og alþýðukarla hafi verið skipulegri en talið hefur verið. Þó að þau væru ekki skólagengin nutu þau góðs af almanakshefðinni, sem snemma varð hluti af menntunarprógrammi kvenna og alþýðukarla. Í íslenskum handritasyrpum fléttast almanakshefðin einnig saman við alfræðihefðina, lærða miðaldahefð. Það sem tengir þessar hefðir er rím eða tímatal. Hérlendis hefur ekki verið kannað áður hvaða áhrif almanakshefðin hafði á bókmenningu þjóðarinnar. Þar eð ein syrpan er hönnuð af konu var í viðaukum fjallað um handritamenningu kvenna til að varpa ljósi á þátt þeirra í bókmenningu Íslendinga.
 
Guðrún Ingólfsdóttir er doktor í íslenskum bókmenntum frá Háskóla Íslands. Hún hefur m.a. starfað hjá handritadeild Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns, Árnastofnun og Íslenskri málstöð, sinnt stundakennslu við HÍ, unnið að útgáfustörfum hjá ýmsum bókaforlögum og stundað rannsóknir.

Allir velkomnir.

Annað rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á vormisseri 2012 verður haldið miðvikudagskvöldið 22. febrúar kl. 20 í fundarsal ReykjavíkurAkademíunnar, JL-húsinu, Hringbraut 121, 107 Reykjavík (vinsamlegast athugið að ekki verða fleiri fundir haldnir í Sögufélagshúsinu). Þar mun Marteinn Helgi Sigurðsson halda erindi sem hann nefnir „Grímur geitskór og upphaf Alþingis. Um frásögn Íslendingabókar af sendiför Gríms geitskós og stofnun allsherjarþings á Þingvöllum við Öxará“.

Marteinn lýsir erindi sínu á þessa leið: Í öðrum kafla Íslendingabókar Ara fróða Þorgilssonar frá því um 1130 segir frá því er Úlfljótur, maður „austrænn“, kom með lög til Íslands frá Noregi kringum árið 930 þegar þjóðþing
skyldi fyrst háð hér á landi. Í framhaldi af því stendur: „En svá er sagt, að Grímur geitskór væri fóstbróðir hans, sá er
kannaði Ísland allt að ráði hans áður alþingi væri átt. En honum fékk hverr maður pening til á landi hér, en hann gaf fé það síðan til hofa.“ Í fyrirlestrinum verður reynt að varpa nýju ljósi á Grím geitskó og hugmyndir um hlutverk hans þegar alþingi Íslendinga var fundinn staður þar sem nú heitir Þingvellir við Öxará. Í því sambandi verður meðal annars fjallað um bardagann mikla sem braust út á þinginu eftir Njálsbrennu um árið 1011 samkvæmt annálum og Njáls sögu.

Marteinn H. Sigurðsson er M.Phil. í miðaldasögu frá háskólanum í St. Andrews á Skotlandi og doktor í norrænum
fræðum frá háskólanum í Cambridge á Englandi. Hann er lektor í íslenskum fræðum við Kaupmannahafnarháskóla.

Allir velkomnir. Gengið er inn hjá Nóatúni og lyfta tekin eða stigar gengnir upp á 4. hæð. Þar er fundarsalurinn til vinstri.

Fyrsta rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á vormisseri 2012 verður haldið miðvikudagskvöldið 1. febrúar í Sögufélagshúsinu, Fischersundi 3, kl. 20. Þar mun Stefán Pálsson, sagnfræðingur, halda erindi um málvísindamanninn Rasmus Kristján Rask sem hann nefnir Fingrafar málvísindamannsins - Rasmus Kristján Rask: áhrif, arfleifð og íslenska ð-ið.

Danski tungumálasnillingurinn Rasmus Kristján Rask hafði mikil áhrif á mótun íslenskunnar ritmáls á fyrri hluta nítjándu aldar. Hann kom því til leiðar að bókstafurinn ‘ð’ var endurvakinn í ritmálinu, þótt íslenskir vinir hans hafi litið á það sem óþarfa sérvisku. Hvers vegna hélt Rask upp á þennan skringilega bókstaf? Hvernig má það vera að einn maður öðlist svo sterka stöðu í menningarlífi erlends samfélags að honum leyfist að setja sitt eigið fingrafar á sjálft stafróf þjóðarinnar? Og hver er munurinn á sögusýn Íslendinga og Dana á feril málvísindamannsins?

Stefán Pálsson er sagnfræðingur með BA-próf frá HÍ og MSc-gráðu frá Edinborgarháskóla á svíði vísinda- og tæknisögu. Hann starfar m.a. að ritun bókar um bókstafinn ‘ð’.

Allir velkomnir

Þriðja og síðasta rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á haustmisseri 2011 verður haldið miðvikudaginn 23. nóvember, kl. 20 í húsi Sögufélagsins, Fischersundi 3. Þar flytur Viðar Pálsson, sagnfræðingur, erindi sem hann nefnir Gjafmildir höfðingjar? Veislur og gjafir íslenskra höfðingja á miðöldum. Höfundur lýsir erindi sínu á þessa leið:

Annað rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á haustmisseri 2011 verður haldið miðvikudaginn 26. október, kl. 20 í húsi Sögufélagsins, Fischersundi 3. Þar flytur Ásta Kristín Benediktsdóttir, doktorsnemi við Háskóla Íslands, fyrirlestur sem hún nefnir „Form og stíll örðugt viðfangs.“ Um frásagnaraðferð í verkum Jakobínu Sigurðardóttur. Höfundur lýsir erindi sínu á þessa leið:

„Þrátt fyrir að frásagnaraðferð fjölmargra verka skáldkonunnar Jakobínu Sigurðardóttur sé óvenjuleg og nýstárleg – jafnvel einsdæmi í íslensku samhengi, er hún ekki alltaf talin í hópi formbyltingarhöfunda íslenskrar sagnagerðar. Í þessum fyrirlestri verður því haldið fram að einmitt þar eigi hún heima. Fjallað verður um þróun höfundarverks Jakobínu, ólíkar frásagnaraðferðir hennar og glímu við vandamál sambærilegt því sem Halldór Laxness kallaði Plús Ex, það er sögumanninn og hugsanlegan samruna hans við höfundinn sjálfan eða ímynd hans. Formtilraunir Jakobínu eru aldrei til skrauts eða til að sýnast heldur tengjast þær ávallt efni textans órjúfanlegum böndum og undirstrika merkingu og þema verka hennar.“

Ásta Kristín Benediktsdóttir lauk BA- og MA-prófi í íslensku og íslenskum bókmenntum frá HÍ en stefnir á að ljúka sameiginlegri doktorsgráðu frá HÍ og University College Dublin á Írlandi. Doktorsverkefnið fjallar um samkynja ástir í íslenskum bókmenntum og hlaut þriggja ára styrk úr Rannsóknarnámssjóði Rannís. Fyrirlesturinn byggir á meistaraverkefni Ástu frá 2010.

Allir velkomnir.

Fyrsta rannsóknarkvöld Félags íslenskra fræða á haustmisseri 2011 verður haldið miðvikudaginn 21. september, kl. 20 í húsi Sögufélagsins, Fischersundi 3. Þar flytur Þórhallur Eyþórsson frá Málvísindastofnun Háskóla Íslands fyrirlestur sem hann nefnir Gagn að gögnum. Staðreyndir og kenningar í málvísindum. Höfundur lýsir erindi sínu á þessa leið:

Miklar upplýsingar liggja fyrir í gagnasöfnum um íslenskan orðaforða og málfræði (framburð, beygingar og setningagerð) – og það er út af fyrir sig af hinu góða. Þó má halda því fram að jafnvel fullkomnustu gagnasöfn um tungumálið séu til lítils gagns ef staðreyndirnar sem þar er að finna eru ekki túlkaðar út frá fræðikenningum um mannlegt mál almennt. Eins og aðrar vísindagreinar þróast málvísindi með því að tilgátur eru settar fram innan tiltekins kenningakerfis og þær svo prófaðar á grundvelli gagna; það kallar á nýjar tilgátur sem aftur krefjast fleiri gagna – og svo koll af kolli. Eða svona ætti það að minnsta kosti að vera... Í þessu spjalli verður þessi víxlverkun milli staðreynda og kenninga í málvísindum reifuð, með sérstöku tilliti til nýlegra gagnasafna um íslensku.

Þórhallur Eyþórsson lauk doktorsprófi í málvísindum frá Cornell-háskóla 1995 og MA-prófi frá Ludwig-Maximilians-háskóla í München 1986. Hann er fræðimaður á Málvísindastofnun HÍ en starfaði áður í Ósló, Manchester og við Harvard-háskóla. Hann stjórnar þriggja ára Rannís-verkefni er nefnist „Samspil bragkerfis, hljóðkerfis og setningagerðar“.

Allir eru velkomnir!